Select Page

Vì sao con la không đẻ con?

Vì sao con la không đẻ con?

Con la được tạo thành do lai tạo giữa lừa đực và ngựa cái. Con La là một giống rất giá trị, do kết hợp được đặc tính tốt của cả hai loài lừa và ngựa. Con la thường kiên nhẫn và sống lâu hơn ngựa nhưng ít cố chấp và thông minh hơn lừa. La còn một người anh em nữa gọi là Lừa La hay Quyết Đề (hinny) là con lai giữa ngựa đực và lừa cái, tuy nhiên Lừa La không có những đặc tính tốt như La.

Nhưng đặc điểm chung là cả hai loài đều chỉ có một đời mà thôi do chúng không có khả năng sinh sản, vì không thể tạo ra tinh trùng và trứng. Còn lý do sâu xa hơn là do nguồn gốc di truyền, do nhiễm sắc thể (NST) của chúng không khớp với nhau.

Con người có 23 cặp nhiễm sắc thể, cho phép thông tin di truyền của bạn được truyền lại cho thế hệ sau. Khi trứng và tinh trùng kết hợp, bạn sẽ có 23 NST từ cha và 23 NST từ mẹ. Các cặp NST thường kết hợp nhịp nhàng để tạo ra một em bé khỏe mạnh với 23 cặp NST và lại tiếp tục truyền thông tin di truyền này cho thế hệ kế tiếp.

Nhưng đối với La và Lừa La thì không phải như vậy. Ngựa có 32 cặp nhiễm sắc thể trong khi một con lừa chỉ có 31. Kết quả là con của chúng sẽ thừa hưởng 32 nhiễm sắc thể ngựa và 31 nhiễm sắc thể lừa. Và như vậy sẽ để lại một nhiễm sắc thể không khớp với bất cứ thứ gì.

Thật ra trong cơ thể có một số lượng NST lẻ không phải là vấn đề đối với cuộc sống hàng ngày. Các tế bào của con la vẫn có thể phân chia và tạo ra các tế bào mới hoàn toàn bình thường. Vấn đề chỉ xuất hiện khi sinh sản do các NST sắp xếp trong các tế bào thông thường rất khác biệt so với NST trong tinh trùng và trứng. Để hiểu rõ vấn đề này ta cần tìm hiểu tinh trùng và trứng được hình thành như thế nào, và để hiểu điều đó chúng ta cần đi sâu thêm một chút về nhiễm sắc thể. Đây là một quá trình hại não và xoắn não như là các NST xoắn vậy 🙂

Để hình thành trứng và tinh trùng tế bào phải trải qua quá trình gọi là giảm phân. Giảm phân là quá trình tế bào sinh dục (2n) tạo thành các giao tử mang bộ NST đơn bội (n). Quá trình giảm phân không đơn giản là chia tách bộ NST ra hai phần mà bao gồm quá trình nhân đôi và hoán vị gen. Và rắc rối xảy ra ở quá trình hoán vị gen này.

Các gen sắp xếp trên các NST khớp với nhau theo một cách rất riêng. Khi hoán đổi giữa 2 NST, do chúng không tương đồng nhau, một bên là NST ngựa và 1 bên là NST lừa nên khi hoán đổi, các gen tương ứng không thể tìm thấy gen tương tự trên nhánh kia. Khi hoán đổi chúng không thể khớp với nhau theo trật tự nữa. Chẳng hạn như gen quy định về mắt lại hoán đổi với gen quy định về lông, và như thế khi hoán đổi các gen sẽ không tạo thành một NST hoàn chỉnh. Vì vậy chúng không thể hình thành tinh trùng và trứng bình thường được. Do đó cả hai loài La và Lừa La đều không có khả năng sinh sản.

Trên thực tế mặc dù rất rất hiếm, nhưng người ta đã ghi nhận được có hai trường hợp la mẹ sinh con: một ở Marốc vào năm 1984 và một con ở Trung Quốc vào năm 1988.

Tham khảo genetics.thetech.org, bnd.com, britannica.com

Share This